Logo

लाइभ अपडेट : कोरोना भाइरस

विश्वमा कोरोना भाइरस
मृत्यु
१,१२९,५९१
संक्रमित
४१,०४०,६१९
निको भएका
३०,६२५,८५९
नेपालमा कोरोना भाइरस
मृत्यु
७६५
संक्रमित
१३९,१२९
निको भएका
९६,६०९

लाेकप्रिय उपन्यासकार चार्ल्स डिकन्स



उन्नाइसौँ शताब्दिका सबैभन्दा लोकप्रिय उपन्यासकारहरुमध्ये गनिन्छन् चार्ल्स डिकन्स । धेरै समीक्षकहरुले डिकन्सका उपन्यासहरुलाई शेक्सपियरका नाटकहरुसँग राखी भन्न चाहन्छन्– अंग्रेजी भाषाका दुई अनमोल मणि ।

डिकन्सले लगभग तीन हजार पात्रहरु सृष्टि गरे । उनले सृष्टि गरेका धेरै पात्रहरु जस्तै –साम वेलर, यूरिया हिप, मिकाबर, डेभिड कपरफिल्ड, पेक्सनिफ मानिसहरुको दिल दिमागमा प्रिय मानिसको रुपमा बसेका छन् ।

क्रिसमसको बेला लण्डनमा एउटा सानो पुस्तक प्रकाशित भएको थियो । धेरै मानिसहरुले यसलाई संसारको महान पुस्तक भने । पुस्तकबारे चारैतिर हल्ला फैलियो । उक्त पुस्तक थियो डिकन्सको क्रिसमल क्यारोल ।

क्रिसमस क्यारोल प्रथम संस्करणमा एक हजार प्रति छापिएको थियो । दुई सातापछि पन्ध्र हजार । त्यसपछि त धेरै नै छापियो । अनि बन्यो क्रिसमस क्यारोल विश्वको प्रसिद्ध किताब । क्रिसमस क्यारोलबाट ख्यातिमा पुगे पनि उनलाई अझ माथि पुर्याउने पुस्तक चैं पिकविक पेपर्स थियो । प्रस्तुत किताबमा हास्य छ, परिहास छ, हाँसाको मुल फुटेको छ । त्यसपछि उनी सारा देशवासीको नजरमा प्रिय भए । विश्वका महान उपन्यासमा वार एण्ड पिस र पिकविक पेपर्सलाई मान्ने थुप्रै थिए ।

अंग्रेजी साहित्यमा भाग्यमानी साबित हुने अहोभाग्य डिकन्सको थियो । सुरुमा उनले लुकेर कथा लेख्थे अनि ती कथा सम्पादकलाई पठाउँथे । सुरुको कथा लेख्दा उनी २२ वर्षका थिए ।
चाल्र्स डिकन्सले जम्मा चार वर्ष विद्यालयमा बिताएका थिए । तैपनि अंग्रेजी साहित्यमा पन्ध्रवटा महान उपन्यास लेखे अनि उन्नाइसौँ शताब्दिका महान उपन्यासकार बने ।


चार्ल्स डिकन्स सन् १८१२ को फेब्रुअरी ७ मा जन्मिएका थिए । उनको बाल्यकाल सुखदमै बितेपनि उनी दश वर्षको भएपछि भने विभिन्न आपतहरु आउन थाले । उनका बुवाले ऋण तिर्न नसक्दा डुबेका थिए । ऋण तिर्न नसकेपछि उनी जेल जानुपर्यो । घरमा खानेकुरा थिएन । डिकन्सले घरमा भएका सामानहरु बेच्न थाले । पछि उनले भनेका थिए– मैले किताब बेच्दा मुटु नै चुँडिएलाजस्तो भएको थियो ।

परिवार धान्न नसकेर उनकी आमाले आफ्ना छ जना बच्चाहरुलाई लिएर जेलमा पतिसँग बस्न थालिन् । डिकन्सले आफ्ना बाबुलाई मिकाबरको रुपमा डेभिड कपरफिल्डमा उतारेका छन् ।

बाह्र वर्षको उमेरमा डिकन्सले एउटा कारखानामा बोतलमा लेबल टाँस्ने काम गर्न थाले । कारखाना निकै फोहोर थियो । उनले त्यति बेला श्रमिक वर्गको जीवन देखे, उनका दुख पीडालाई नजिकबाट नियाल्ने मौका पाए । उनले त्यो कारखानाको गरिबी पछिसम्म भुल्न सकेनन् । जसले गर्दा उनका कृतिमा जेलको विम्ब र उत्पीडित बालकहरु देख्न सकिन्छ । उनका बाबु जेलबाट छुटेपछि उनी फेरि विद्यालयमा भर्ना भए ।

डिकन्सले पछि पत्रकारिता रोजे । सोही पेशामा छँदा उनी मेरियाप्रति आशक्त भए । मेरियाका बाबु पैसावाला थिए र डिकन्सजस्तो गरिब पत्रकारलाई छोरी दिन चाहेनन् । मेरियाले पनि डिकन्सलाई साथ दिइनन् । तर, डिकन्सले मेरियालाई जिन्दगीभर भुल्न सकेनन् । पछि मेरियाले डिकन्सलाई म तंपाईलाई सधैं माया गरिरहने छु भनी चिठी पठाएकी थिइन् ।

सन् १८३६ मा डिकन्सले बिहे गरे । पन्ध्र वर्षमा डिकन्सका दसवटा बच्चा भएका थिए । डिकन्ससँग उनकी साली पनि बस्थिन् । उनी निकै सुन्दर थिइन् । सत्र वर्षको उमेरमा सालीको मृत्यु भएपछि डिकन्स शोकमा डुबे । डिकन्सले सालीको औँठी जीवनभर लगाइरहे ।

उनले धेरै उपन्यासमा घरेलु सुखका दृश्यहरुको सजीव वर्णन गरेका छन् तर, उनको घरमा भने त्यो सुख थिएन । सारा संसार जितेका डिकन्सको घरमा शान्ति थिएन । उनकी श्रीमतीसँग उनको मन मिलेन । सन् १८५८ मा पारपाचुके गरे । त्यसपछि डिकन्सले ४६ वर्षको उमेरमा १९ वर्षकी अभिनेत्रीसँग मायाप्रिती जोडे ।

डिकन्सका उपन्यासमा हास्य छ, विनोद छ, कारुणिकता र मानवता छ । यसैले उनी आफ्नो समयका सबभन्दा लोकप्रिय लेखक बने । उनलाई हरेक क्षेत्रका मानिसले पढे, प्रशंसा गरे, पूजा गरे । अहिले समीक्षकहरु उनका उपन्यासमा भएका प्रतीकात्मक र अति यथार्थवादी गुणहरुलाई केलाउँदै छन् । उनी उपन्यासका आधुनिक गुरु काफ्का, दस्तोभिस्कीको लहरमा उभिन्छन् ।


उनले बेलायतका ठुला–ठुला सामाजिक र सांस्कृतिक परिवर्तनहरु देखे । कृषिप्रधान देश विस्तारै व्यापारिक र औद्योगिक युगमा प्रवेश गरेको, जहाँ धनाढ्य वर्गको आधिपत्य थियो । उनका उपन्यासहरुले यिनै परिवर्तनहरुलाई देखाएका छन् । पिकविक पेपर्समा बग्गीमा आरामदायी यात्रा छ, गाउँको काव्यात्मक दृश्य छ । डम्बी एण्ड सनमा लण्डनको व्यापारिक संसार र रेलको यात्रा छ । फेरि आवर म्युचल फ्रेण्डमा लण्डनका धुलिधुसर र निस्तेज साँझहरु छन् । जुन भौतिकवादी समाजमा मानवीय क्षयका प्रतीक हुन् । डिकन्सको सोंचाइ के थियो भने उपन्यासकार आफ्नो युगको व्याख्याता मात्र नभइ मनोरञ्जनदाता पनि हुनुपर्दछ । उनले पाठकहरुलाई खुब मनोरञ्जन दिए जुन अरु कसैले दिन सकेनन् ।

डिकन्सको भाषामा कविताको सुवास छ । उनी सामाजिक आलोचक हुन्, मनोरञ्जनदाता हुन्, कवि हुन् । समाजको आलोचना गर्ने उनको शक्ति र मनोरञ्जन दिन सक्ने उनको सामथ्र्यको एउटै स्रोत थियो– त्यो हो मानव आचरणको विचित्रता देख्न सक्ने उनको क्षमता । त्यहीं कुरालाई उनी आफ्ना उपन्यासमा भव्य रुपमा उतारेका छन् । एउटा आलोचकले मनोरञ्जक स्वरमा बोलेको हुनाले जनता जर्नादनका उनी प्राणप्यारा लेखक भए । उनको आलोचनाले गर्दा बेलायतमा धेरै राजनीतिक र सामाजिक सुधारहरु भयो ।

उनले सामाजिक कुरीतिहरुमाथि हमला गरे । जेलको भ्रमण गरे, अनाथालयहरु हेरे अनि त्यहाँको दुर्दशाको भण्डाफोर गरे । उनले वेश्याहरुका घर बनाएका थिए । उक्त घरको नाम युरानिया कटेज राखिएको थियो ।

डिकन्स अमेरिका गएको बेला उनलाई हेर्न भनी धेरै उत्सुक भएका थिए । टिकट नपाउँदा उत्पात मच्चाएका थिए ।

डिकन्सले सारा संसारको मान पाए, सम्मान पाए, धन त कति हो कति । तर उनले बालककालको गरिबी भने भुल्न सकेनन् । सोही कारणले गर्दा उनले गरिबहरुकै कथा लेखे ।

अन्तिम दिनहरुमा आइपुग्दा उनी ख्यातिको चरमचुलीमा पुगेका थिए । सन् १८७० को ८ जुनमा उनले एडविन डुड लेख्दै थिए । ९ जुनमा उनी यस संसार छाडी बिदा भए ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्